Mewnwelediadau
Deddf Diogelwch Adeiladau
Beth sydd angen i chi ei wybod
Mae Deddf Diogelwch Adeiladau 2022, sy’n dod i rym ar 1 Gorffennaf 2026, yn cynrychioli’r newid mwyaf sylweddol i reoliadau adeiladu ers cenhedlaeth. Os ydych chi’n cynllunio adeilad newydd, estyniad, gwaith adnewyddu neu brosiect datblygu yng Nghymru, mae angen i chi baratoi ar gyfer newidiadau pwysig i’r Rheoliadau Adeiladu a fydd yn dod i rym ar 1 Gorffennaf 2026.
Mae’r diweddariadau hyn yn rhan o Raglen Diogelwch Adeiladau Llywodraeth Cymru a Deddf Diogelwch Adeiladau 2022. Maen nhw’n cyflwyno gofynion newydd ar gyfer y rhai sydd â dyletswyddau ar brosiectau, yn ogystal â datganiadau cymhwysedd, a fydd yn effeithio ar bob prosiect a gyflwynir o’r dyddiad hwnnw ymlaen. Dyma beth sydd wedi newid a beth mae hyn yn ei olygu i chi.

Delwedd gan Adrian Williamson – Deddf Diogelwch Adeiladau, yn dod i rym ar 1 Gorffennaf 2026
Dyletswyddau a rolau newydd
Mae’r Ddeddf yn cyflwyno pobl â dyletswyddau sydd wedi’u diffinio’n glir – sef y bobl sy’n gyfrifol yn gyfreithiol am ddiogelwch drwy gydol y broses ddylunio ac adeiladu:
- Mae’n rhaid i gleientiaid sicrhau bod y bobl gymwys iawn yn cael eu penodi a bod diogelwch yn rhan o’r prosiect o’r diwrnod cyntaf.
- Mae’n rhaid i Brif Ddylunwyr (Principal Designers) reoli risgiau diogelwch drwy gydol y broses ddylunio.
- Mae’n rhaid i Brif Gontractwyr (Principal Contractors) sicrhau bod y gwaith adeiladu’n cael ei wneud yn ddiogel a chadw cofnod manwl – y “llinyn aur” o wybodaeth.
- Mae Personau Atebol (Accountable Persons) yn gyfrifol am ddiogelwch mewn adeiladau preswyl uwch (HRBs) sydd wedi’u meddiannu.
Nid yw anwybodaeth bellach yn esgus. Gall personau â dyletswyddau wynebu canlyniadau cyfreithiol difrifol os nad ydynt yn cydymffurfio.
Datganiadau cymhwysedd newydd ar gyfer y prif bersonau â dyletswyddau
Un o’r newidiadau mwyaf arwyddocaol yw cyflwyno datganiadau cymhwysedd newydd. Mae’n rhaid i’r datganiadau hyn gael eu cwblhau a’u llofnodi gan y personau â dyletswyddau canlynol cyn y gellir cyhoeddi Tystysgrif Derfynol:
- Y Cleient neu’r Perchennog Tŷ
- Y Prif Ddylunydd
- Y Prif Gontractwr
Mae’r datganiadau hyn yn cadarnhau bod gan bob parti y sgiliau, y wybodaeth a’r profiad angenrheidiol i gyflawni eu rôl yn ddiogel ac yn gymwys. Y nod yw gwella atebolrwydd a sicrhau bod pob prosiect yn cyrraedd safonau diogelwch uwch. Er enghraifft, os ydych yn berchennog tŷ sy’n gweithredu fel y cleient ar gyfer eich gwaith adnewyddu, bydd angen i chi lofnodi datganiad sy’n cadarnhau eich bod yn deall eich cyfrifoldebau. Yn yr un modd, bydd angen i’r prif ddylunydd a’r prif gontractwr ddatgan bod ganddynt y cymhwysedd angenrheidiol i reoli’r gwaith dylunio ac adeiladu’n ddiogel.
Terfynau amser newydd ar gyfer dechrau prosiectau
Mae’r rheoliadau hefyd yn cyflwyno terfynau amser llym ar gyfer dechrau gwaith ar brosiectau. Ar ôl i Hysbysiad Cychwynnol gael ei dderbyn, rhaid i’r prosiect gyrraedd “Cam Cychwyn” penodol o fewn tair blynedd. Ni fydd dechrau unrhyw waith ar y safle yn unig yn ddigon bellach.
Mae’r union ofynion ar gyfer y Cam Cychwyn yn dibynnu ar y math o brosiect:
- Ar gyfer adeiladau cymhleth: rhaid cwblhau’r sylfeini a strwythur y llawr isaf.
- Ar gyfer estyniadau: rhaid cwblhau’r sylfeini a’r is-strwythur.
- Ar gyfer newidiadau perthnasol: rhaid cwblhau tua 15% o’r gwaith parhaol.
Os na chaiff y camau hyn eu cwblhau o fewn y cyfnod o dair blynedd, gall y cais ddod i ben. Byddai hyn yn golygu bod angen cyflwyno cais newydd, gan arwain at oedi a chostau ychwanegol.
Beth mae’r newidiadau hyn yn ei olygu i berchnogion tai a datblygwyr
I berchnogion tai a datblygwyr, mae’r newidiadau hyn yn dod â chyfrifoldebau newydd ac yn golygu bod angen cynllunio’n ofalus:
Mae angen i berchnogion tai sy’n gweithredu fel cleientiaid ddeall eu rôl o ran rheoli diogelwch a datganiadau cymhwysedd. Efallai y bydd angen cael cyngor proffesiynol i osgoi camgymeriadau. Mae angen i ddatblygwyr a chontractwyr sicrhau bod prosiectau’n cyrraedd y camau cychwyn newydd mewn pryd, er mwyn osgoi i geisiadau ddod i ben. Mae angen i ddylunwyr a chontractwyr ddangos eu cymhwysedd yn glir drwy ddatganiadau wedi’u llofnodi, gan wella tryloywder a diogelwch ar y safle.
Gall methu â bodloni’r gofynion hyn arwain at oedi i’r prosiect, costau uwch ac anawsterau wrth gael Tystysgrif Derfynol.

Delwedd gan Chloe Williams
Paratoi ar gyfer y Rheoliadau Newydd
Mae paratoi ymlaen llaw yn allweddol er mwyn delio â’r newidiadau hyn yn ddidrafferth. Dyma rai camau ymarferol y gallwch eu cymryd nawr:
- Cynnwys gweithwyr proffesiynol yn gynnar: Gweithiwch gyda chonsortiwmau pensaernïol, dylunwyr a chontractwyr sy’n gyfarwydd â’r rheoliadau newydd.
- Deall eich rôl: Os ydych yn berchennog tŷ sy’n gweithredu fel cleient, gwnewch yn siŵr eich bod yn deall beth mae’r datganiad cymhwysedd yn ei olygu a sut i gyflawni eich dyletswyddau.
- Cynlluniwch amserlen y prosiect yn ofalus: Sicrhewch fod amserlen eich prosiect yn caniatáu iddo gyrraedd y cam cychwyn gofynnol o fewn tair blynedd.
- Cadwch gofnodion clir: Cofnodwch yr holl ddatganiadau a chamau allweddol er mwyn darparu tystiolaeth ar gyfer y dystysgrif derfynol.
- Ceisiwch gyngor: Siaradwch ag arbenigwyr a all helpu i gydlynu’r gwaith cydymffurfio ac osgoi i geisiadau ddod i ben.
Beth mae hyn yn ei olygu i gleientiaid?
Os ydych chi’n comisiynu prosiect adeiladu, yn enwedig prosiect sy’n ymwneud ag adeilad risg uwch, mae eich cyfrifoldebau wedi cynyddu’n sylweddol.

Diffiniad o Adeiladau Risg Uwch yng Nghymru - Legislation.gov.uk
Beth yw’r pwynt allweddol?
Mae’r Ddeddf Diogelwch Adeiladau yn newid y diwylliant o “adeiladu a gobeithio am y gorau” i reoli diogelwch yn rhagweithiol, gyda thystiolaeth glir ar bob cam. Mae’n golygu mwy o brosesau, mwy o waith papur a mwy o gyfrifoldeb – ond yn y pen draw, adeiladau mwy diogel i bawb.
Dolenni defnyddiol
Building Safety (Wales) Act 2026, Implementing the Building Safety (Wales) Act 2026.
Postiadau diweddar



