Left-pointing black arrow icon on a white background

Mewnwelediadau

Deddf Diogelwch Adeiladau

Adrian Williamson

Rhannwch yr erthygl hon

Beth sydd angen i chi ei wybod

Mae Deddf Diogelwch Adeiladau 2022, sy’n dod i rym ar 1 Gorffennaf 2026, yn cynrychioli’r newid mwyaf sylweddol i reoliadau adeiladu ers cenhedlaeth. Os ydych chi’n cynllunio adeilad newydd, estyniad, gwaith adnewyddu neu brosiect datblygu yng Nghymru, mae angen i chi baratoi ar gyfer newidiadau pwysig i’r Rheoliadau Adeiladu a fydd yn dod i rym ar 1 Gorffennaf 2026.

Mae’r diweddariadau hyn yn rhan o Raglen Diogelwch Adeiladau Llywodraeth Cymru a Deddf Diogelwch Adeiladau 2022. Maen nhw’n cyflwyno gofynion newydd ar gyfer y rhai sydd â dyletswyddau ar brosiectau, yn ogystal â datganiadau cymhwysedd, a fydd yn effeithio ar bob prosiect a gyflwynir o’r dyddiad hwnnw ymlaen. Dyma beth sydd wedi newid a beth mae hyn yn ei olygu i chi.


Delwedd gan Adrian Williamson – Deddf Diogelwch Adeiladau, yn dod i rym ar 1 Gorffennaf 2026

Dyletswyddau a rolau newydd

Mae’r Ddeddf yn cyflwyno pobl â dyletswyddau sydd wedi’u diffinio’n glir – sef y bobl sy’n gyfrifol yn gyfreithiol am ddiogelwch drwy gydol y broses ddylunio ac adeiladu:

  • Mae’n rhaid i gleientiaid sicrhau bod y bobl gymwys iawn yn cael eu penodi a bod diogelwch yn rhan o’r prosiect o’r diwrnod cyntaf.
  • Mae’n rhaid i Brif Ddylunwyr (Principal Designers) reoli risgiau diogelwch drwy gydol y broses ddylunio.
  • Mae’n rhaid i Brif Gontractwyr (Principal Contractors) sicrhau bod y gwaith adeiladu’n cael ei wneud yn ddiogel a chadw cofnod manwl – y “llinyn aur” o wybodaeth.
  • Mae Personau Atebol (Accountable Persons) yn gyfrifol am ddiogelwch mewn adeiladau preswyl uwch (HRBs) sydd wedi’u meddiannu.

Nid yw anwybodaeth bellach yn esgus. Gall personau â dyletswyddau wynebu canlyniadau cyfreithiol difrifol os nad ydynt yn cydymffurfio.


Datganiadau cymhwysedd newydd ar gyfer y prif bersonau â dyletswyddau

Un o’r newidiadau mwyaf arwyddocaol yw cyflwyno datganiadau cymhwysedd newydd. Mae’n rhaid i’r datganiadau hyn gael eu cwblhau a’u llofnodi gan y personau â dyletswyddau canlynol cyn y gellir cyhoeddi Tystysgrif Derfynol:

  • Y Cleient neu’r Perchennog Tŷ
  • Y Prif Ddylunydd
  • Y Prif Gontractwr

Mae’r datganiadau hyn yn cadarnhau bod gan bob parti y sgiliau, y wybodaeth a’r profiad angenrheidiol i gyflawni eu rôl yn ddiogel ac yn gymwys. Y nod yw gwella atebolrwydd a sicrhau bod pob prosiect yn cyrraedd safonau diogelwch uwch. Er enghraifft, os ydych yn berchennog tŷ sy’n gweithredu fel y cleient ar gyfer eich gwaith adnewyddu, bydd angen i chi lofnodi datganiad sy’n cadarnhau eich bod yn deall eich cyfrifoldebau. Yn yr un modd, bydd angen i’r prif ddylunydd a’r prif gontractwr ddatgan bod ganddynt y cymhwysedd angenrheidiol i reoli’r gwaith dylunio ac adeiladu’n ddiogel.


Terfynau amser newydd ar gyfer dechrau prosiectau

Mae’r rheoliadau hefyd yn cyflwyno terfynau amser llym ar gyfer dechrau gwaith ar brosiectau. Ar ôl i Hysbysiad Cychwynnol gael ei dderbyn, rhaid i’r prosiect gyrraedd “Cam Cychwyn” penodol o fewn tair blynedd. Ni fydd dechrau unrhyw waith ar y safle yn unig yn ddigon bellach.

Mae’r union ofynion ar gyfer y Cam Cychwyn yn dibynnu ar y math o brosiect:

  • Ar gyfer adeiladau cymhleth: rhaid cwblhau’r sylfeini a strwythur y llawr isaf.
  • Ar gyfer estyniadau: rhaid cwblhau’r sylfeini a’r is-strwythur.
  • Ar gyfer newidiadau perthnasol: rhaid cwblhau tua 15% o’r gwaith parhaol.


Os na chaiff y camau hyn eu cwblhau o fewn y cyfnod o dair blynedd, gall y cais ddod i ben. Byddai hyn yn golygu bod angen cyflwyno cais newydd, gan arwain at oedi a chostau ychwanegol.


Beth mae’r newidiadau hyn yn ei olygu i berchnogion tai a datblygwyr

I berchnogion tai a datblygwyr, mae’r newidiadau hyn yn dod â chyfrifoldebau newydd ac yn golygu bod angen cynllunio’n ofalus:

Mae angen i berchnogion tai sy’n gweithredu fel cleientiaid ddeall eu rôl o ran rheoli diogelwch a datganiadau cymhwysedd. Efallai y bydd angen cael cyngor proffesiynol i osgoi camgymeriadau. Mae angen i ddatblygwyr a chontractwyr sicrhau bod prosiectau’n cyrraedd y camau cychwyn newydd mewn pryd, er mwyn osgoi i geisiadau ddod i ben. Mae angen i ddylunwyr a chontractwyr ddangos eu cymhwysedd yn glir drwy ddatganiadau wedi’u llofnodi, gan wella tryloywder a diogelwch ar y safle.

Gall methu â bodloni’r gofynion hyn arwain at oedi i’r prosiect, costau uwch ac anawsterau wrth gael Tystysgrif Derfynol.


Delwedd gan Chloe Williams


Paratoi ar gyfer y Rheoliadau Newydd

Mae paratoi ymlaen llaw yn allweddol er mwyn delio â’r newidiadau hyn yn ddidrafferth. Dyma rai camau ymarferol y gallwch eu cymryd nawr:

  1. Cynnwys gweithwyr proffesiynol yn gynnar: Gweithiwch gyda chonsortiwmau pensaernïol, dylunwyr a chontractwyr sy’n gyfarwydd â’r rheoliadau newydd.
  2. Deall eich rôl: Os ydych yn berchennog tŷ sy’n gweithredu fel cleient, gwnewch yn siŵr eich bod yn deall beth mae’r datganiad cymhwysedd yn ei olygu a sut i gyflawni eich dyletswyddau.
  3. Cynlluniwch amserlen y prosiect yn ofalus: Sicrhewch fod amserlen eich prosiect yn caniatáu iddo gyrraedd y cam cychwyn gofynnol o fewn tair blynedd.
  4. Cadwch gofnodion clir: Cofnodwch yr holl ddatganiadau a chamau allweddol er mwyn darparu tystiolaeth ar gyfer y dystysgrif derfynol.
  5. Ceisiwch gyngor: Siaradwch ag arbenigwyr a all helpu i gydlynu’r gwaith cydymffurfio ac osgoi i geisiadau ddod i ben.


Beth mae hyn yn ei olygu i gleientiaid?

Os ydych chi’n comisiynu prosiect adeiladu, yn enwedig prosiect sy’n ymwneud ag adeilad risg uwch, mae eich cyfrifoldebau wedi cynyddu’n sylweddol.


Diffiniad o Adeiladau Risg Uwch yng Nghymru - Legislation.gov.uk

Beth yw’r pwynt allweddol?

Mae’r Ddeddf Diogelwch Adeiladau yn newid y diwylliant o “adeiladu a gobeithio am y gorau” i reoli diogelwch yn rhagweithiol, gyda thystiolaeth glir ar bob cam. Mae’n golygu mwy o brosesau, mwy o waith papur a mwy o gyfrifoldeb – ond yn y pen draw, adeiladau mwy diogel i bawb.


Dolenni defnyddiol

Building Safety (Wales) Act 2026, Implementing the Building Safety (Wales) Act 2026.

Postiadau diweddar

by Adrian Williamson • 5 October 2026
Bioamrywiaeth a phrosiectau adeiladu: Gwneud lle i natur yn eich cynlluniau Mae pob prosiect adeiladu, waeth pa mor fach, yn newid darn bach o’r byd naturiol. Am gyfnod hir roedd y system gynllunio yn trin hynny fel ôl-ystyriaeth. Nid bellach. Yng Nghymru, mae’n rhaid i bob cais cynllunio ddangos sut mae’n gwneud cyfraniad cadarnhaol i natur, ac mae rhai ffyrdd syml a rhad iawn o wneud hynny yr ydym yn eu cynnwys yn ein prosiectau fel mater o drefn. Mae’r post hwn yn egluro beth mae’r rheolau yn gofyn amdano, ac yna’n mynd drwy’r pethau ymarferol y gallwch eu gwneud ar eich prosiect eich hun, o fwlch draenog mewn ffens i’r ysguboriau ystlumod a’r tyrau tylluanod rydym wedi’u dylunio ar Ynys Môn. Beth mae’r rheolau cynllunio yn ei ofyn bellach Mae rhifyn diweddaraf Polisi Cynllunio Cymru (Rhifyn 12) yn gofyn bod Datganiad Seilwaith Gwyrdd yn cyd-fynd â phob cais cynllunio yng Nghymru. Mae’r paragraff allweddol, 6.2.5, yn dweud: “Dylid cyflwyno datganiad seilwaith gwyrdd gyda phob cais cynllunio. Bydd hwn yn gymesur â graddfa a natur y datblygiad arfaethedig a bydd yn disgrifio sut mae seilwaith gwyrdd wedi’i ymgorffori yn y cynnig. Yn achos mân ddatblygiad, disgrifiad byr fydd hwn ac ni ddylai fod yn ofyniad beichus i ymgeiswyr. Bydd y datganiad seilwaith gwyrdd yn ffordd effeithiol o ddangos canlyniadau amlswyddogaethol cadarnhaol sy’n briodol i’r safle dan sylw ac mae’n rhaid ei ddefnyddio i ddangos sut mae’r dull cam wrth gam (Paragraff 6.4.21) wedi’i gymhwyso.” Y geiriau pwysig yno yw “cymesur” ac “ni ddylai fod yn ofyniad beichus”. Ar gyfer estyniad tŷ neu addasiad bach, paragraff neu ddau byr yn disgrifio beth rydych yn ei wneud dros natur yw’r datganiad fel arfer, ac rydym yn ei baratoi fel rhan o’r cais. Yr hyn mae’r awdurdod cynllunio am ei weld yw eich bod wedi meddwl am y peth ac wedi cynnwys rhywbeth yn y dyluniad, yn hytrach na’i ychwanegu ar y diwedd. Y cefndir cyfreithiol ehangach yw Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016 , sy’n gosod dyletswydd ar gyrff cyhoeddus i gynnal a gwella bioamrywiaeth, a Nodyn Cyngor Technegol 5: Cadwraeth Natur a Chynllunio , sy’n egluro sut mae’r ddyletswydd honno’n cael ei chymhwyso drwy’r system gynllunio.
Image of house
by Adrian Williamson • 18 September 2026
Ystyried prynu neu addasu adeilad rhestredig? Dyma beth rydym yn ei ddweud wrth ein cleientiaid: Mae rhywbeth arbennig am fyw mewn adeilad rhestredig. Nid perchennog yn unig ydych chi, ond ceidwad, yn gofalu am ddarn o hanes ar gyfer y rhai sy’n dod ar eich ôl. Mae hynny’n beth braf, ond mae hefyd yn dod â lefel o gyfrifoldeb nad yw tŷ modern yn ei olygu. Mae addasiadau yn gwbl bosibl, ond mae angen eu hystyried yn ofalus, ac mae ambell fagl ar hyd y ffordd i’r rhai nad ydynt yn gyfarwydd â’r broses. Rydym yn gweithio gydag adeiladau rhestredig a hanesyddol ar draws Ynys Môn, Gwynedd ac Eryri, ac rydym yn cael ein hunain yn rhoi’r un cyngor dro ar ôl tro. Felly dyma fo, i gyd mewn un lle.

Meddwl am eich prosiect nesaf?